افغان ها، فصل ١ تا ١٤

وئٹر پر بیان جاری کرتے ہوئے عامر لیاقت نے لکھاکہ’میری تیسری شادی کیا ہوئی، گویا آسٹریلیا کے جنگلات میں آگ لگ گئی، افواہوں، بدگمانیوں، غیبتوں اور حسد کے شعلے بھڑک رہے ہیں،کچھ پہلی کے بعد دوسری کیسے کریں؟ تحریک انصاف کے رہنما اور رکن قومی اسمبلی عامر لیاقت حسین نے اپنی تیسری شادی پر تنقید کرنے والوں کو جواب دے دیا۔ بهترین نوع حفاظت همان حفاظت تقنینی است و مقنن باید خلاء موجود را در این زمینه با تعدیل و تصویب قوانین جدید پر کند. تمامی موارد وابسته به محیط زیست چون آب آشامیدنی و دسترسی به آن، جلوگیری از استفاده بی رویه و یکجا شدن آبهای فاسد و آلوده با آبهای زیر زمینی، حفاظت از جنگلات و منع قطع جنگلات، حفاظت از گونه های حیاتی و منع شکار بعضی از گونه های جانوران که در معرض انقراض قرار دارند و کاهش استفاده از پلاستیک و دسترسی به هوای پاک مواردی اند که قوه مقننه باید برای آنها قوانین تصویب و برای ناقضین آن موییده های جزایی پیشبینی کند.

باوجودیکه قبل ازآنزمان، قرارمعلوم اجداد آنها ریاست جوامع بودیستی بلخ را بعهده داشتند. سوال بنده راجع به طرز توزیع و تقسیم داروها برای بهداری شهرستانهاست که همه آقایان گرفتار هستند و همچنین کیفیت واردشدن داروست به کشور چندی قبل هم حضورآقایان عرض کردم متجاوزاز ۲۵۰۰ نوع دارو ازکشورهای بیگانه مخصوصا دراین اواخر یعنی بعدازجنگ بین المللی دوم ازکشورامریکا وانگلستان باسامی مختلفه تحت عنوان اسپسیالیته وداروهای اختصاصی وارد شدن دوابجایی رسید که کلیه کشورهای خارجی هوس کردنددوا بایران بفرستند حتی فلسطین وامروزوضع داروهای اختصاصی باین کیفیت است که عرض میکنم وازنظرآزمایش وتجربه وامتحان هم عیبی ندارد که هرکدام ازآقایان که میل داشته باشند باین آزمایشی که عرض میکنم اقدام فرمایند عمده فروشهای دوا درخیابان ناصریه هستند که هرکدام یک دکه کوچک ومختصری را در دست خودشان دارند متجاوز از صد قلم داروهای غیرموثر گمنام غیرمعروف توی آن دکه جمع کردهاند که حتی آن دکه پهلویش وهمسایه مجاورش ازاین نوع دارو نداردولی آن دیگری چهل وپنجاه قلم دیگر دارداینکه عرض کردم۲۵۰۰ نوع داروی اسپسیالیته ازهمین نظراست نه اینکه آقایان تصور کنند که داروخانههای معروف شهر واقعاین ۲۵۰۰ قسم اسپسیالیته را داشته باشند داروهای معروف که واقعا موثراست بیش از ۵۰۰ قلم نمیشودولی ازاین ۵۰۰ قلم که گذشت بقیه اش تحت عنوان رکلام وتبلیغا وپروپاگاند گمراه کننده مقادیرزیادی درسال دلارولیره وارزازاین کشورخارج میکنند این داروهاوارد میشود و ارز مملکت خارج میشود درحدود۴۰۰الی ۵۰۰ قلم دوایش دارویی است که معروف است وموردتوجه همه آقایان اطباست بقیه این دواهابه صرف تبلیغات گمراه کنندهای که درجراید میشود وحتی دررادیوالبته نه جراید ونه رادیوتقصیردارند برای اینکه تخصص ندارند اینکارازوظایف ومسئولیتهای بسیارسنگین وزارت بهداری است برای اینکه وقتی قرارشدرکلام شودیک اگهی در جراید تحت عنوان رکلام یابوسیله فرستنده پخش شود قبلا بایستی که کسب اجازه ازوزارت بهداری شده باشد درصورتیکه متاسفانه اینطورنیست وهمین تبلیغات گمراه کنندهاست که مردم را گمراه میکند ازیکطرف سیل آن داروهای بی ارزش ویابی اثر ویاکم اثر واردمیشود وازطرف دیگرهمین داروهابدون اینکه احتیاجی بورودآنهاباشدوممکن است درداخله تهیه کردمصرف میشودمثلاشربتهایی است بنام تونیک که بمنظورتقویت است اساسش را یک مقدار خون خشک شده یعنی هموگلوبین تشکیل میدهد بقیه اش هم آب وشکراست ولی یک شیشه اش شصت ریال هفتادریال هشتادریال بفروش میرود وقتی دقت بفرماییدشایدهمه اش ۴ریال خون خشک نداشته باشد بقیه اش هم آب است وشکراست وحال آنکه تهیه این قسم داروهای پیش پاافتاده درخودکشورمیسراست ویاشربتهایی که تحت عنوان شربت سینه وضدبرنشیت تهیه میشود اینهاهم همینطور مقدورومیسوراست تهیه اش درکشور ازاین نظربنده خیلی تعجب میکنم بااینکه شخصا بجناب آقای دکتر فرمانفرماییان کفیل محترم وزارت بهداری ارادت دارم نه تنهاازنظر همکاری بلکه واقعاازنظر اخلاق واز نظر معلومات شایستگی احترام وارادت رادارند ایرادمن بشخص دکتر فرمانفرماییان نیست بلکه ایرادمن بدستگاه وزارت بهداری است (مهندس غروی – که زیرنظرایشان اداره میشود) که زیرنظرایشان اداره میشود (خنده نمایندگان) قسمت دوم این سوال مربوط است به قسمت گرانی داروهابعضی از داروهاهستند که اساسا گمرک ندارند یعنی ازنظرارفاق به مردم ازنظرکمک به بیمارانی که این دواهامورد احتیاجشان است گمرکی برایش قائل نشدندمثل انواع واقسام انتی بیوتیک هایعنی داروهای ضدمیکرب واین داروهای آنتی بیوتیک یعنی ضدمیکرب باقیمت فوق العاده زیادی دربازاربفروش میرود مثلایک کپسولی است که قطعاهمه آقایان اسمش را شنیدهاید بنام ارومیسین این برای تب مالت وحصبه وبرای ذات الریه وبرای انواع واقسام کسالتها مفیداست ودولت ازاین گمرکی نمیگیرد ازلحاظ کمک به مردم ولی دراین شهر یک شیشه ۱۶ کپسولی آن ۵۶ تومان بفروش میرسدبنده خواستم عرض کنم که این دواو داروهای مشابه آن گمرک ندارد ودلیل اینکه این دوا آنقدرگران فروخته میشود دربازار چیست؟

درونخانۀ (حجره) عمده دربالای قدمـها (شکل 8) اکثرا بحیث یک معبد آتش توضیح مـیشود، اما سندی وجود ندارد کـه آنرا تقویـه کند، آتش درون درونخانـه مـیتواند “دودمانی” باشد نسبت باینکه “الهی” درنظرگرفته شود. این روند در افغانستان تا سال ۱۳۸۲ میلادی اصلاً وجود نداشت و قانون اساسی مصوب سال ۱۳۸۲ خورشیدی، برای اولین بار حفاظت از محیط زیست و بهبود جنگلات را منحیث مکلفیت دولت شناخت و در مقدمه یکی از اهداف تصویب قانون اساسی را حفظ محیط زیست سالم دانست.

مجموعه نهاد های دولتی مخصوصا قوای سه گانه در حفاظت از محیط زیست افغانستان مکلفیت قانونی دارند. کمبود آب، دسترسی نداشتن به آب آشامیدنی، پایین رفتن قابل ملاحظهی سطح آبهای زیر زمینی در کابل و استفاده بی رویه از آبهای زیر زمینی در حمامها و موتر شوییها و خلط شدن آبهای آلوده و چاههای سپتیک با آبهای زیر زمینی، آلودگی هوا، یکجا شدن مواد زهری و شیمیایی ناشی از انفجارها و انواع سلاحها با آب و خاک و هوا، از بین رفتن ساحات سبز و ساخت و سازهای غیر معیاری، قطع جنگلات در مناطق مختلف افغانستان، انقراض بعضی از گونههای حیوانی که در افغانستان قبلاً وجود داشت و آسیب پذیر شدن سایر گونههای حیاتی و در نهایت گرمای زمین، سوختهای فسیلی، معضل مصرف زیاد پلاستیک و داخل شدن آن به چرخه غذایی انسانها، همه از جمله عواملی استند که به شدت محیط زیست افغانستان را آسیب پذیر کرده اند.

در استان آذربایجان شرقی و در منطقه ای به مرکزیت شهرستان اهر، یکی از نواحی رویشی پنج گانه ایران به نام «اَرَسباران» وجود دارد. اما تصاویری که به تازگی منتشر شده است زندگی قبیله ای عجیب در دل جنگل های آمازون را نشان می دهد که مردمانش با سبک زندگی کاملا ابتدایی زندگی می کنند. در این چنین تعبیر و تفسیر جهان علاوه بر وجود اشتراک عرفانی با طبیعت، تناوبات روحی شاعر نیز به وسیله ای نماد های برخواسته از ناخودآگاه جمعی و کهن الگوها، بیان می گردد.

در حالی که سابق در هر هکتار زمین از ۴۰ تا ۱۰۰ اصله درخت وجود داشت، دیروز این تعداد به ۲۰ تا ۴۰ اصله درخت میرسد. امانیار میگوید چهار دهه قبل، پیش از این که جنگها در افغانستان شروع شود، حدود ۴۵۰ هزار هکتار زمین فرش جنگلات پسته بود. جنگل آمازون اولین و بزرگترین جنگل بارانی کرۀ زمین و جنگل کنگو بعد از آن، دومین و بزرگترین جنگل بارانی است. حوضه آمازون شامل بزرگترین جنگل بارانی استوایی جهان است و نقش اساسی در چرخه جهانی کربن و آب دارد.

شهرت این جنگل كه بزرگترین جنگل جهان محسوب میشود به اندازهای است كه تقریبا همه مردم دنیا آن را میشناسند. حفاظت از محیط زیست تنها مکلفیت دولت نیست بل این مکلفیت جمعی است که شامل اشخاص حقوقی در رأس آن دولت و شرکتها و اشخاص حقیقی که همه شهروندان را در بر میگیرد، میشود. دولت افغانستان بنابر قانون اساسی مکلفیت دارد تا با اشخاصی که دست به جنگل زدایی میزنند برخورد جدی نماید و جلو آن را بگیرد.

پرسشی که ما در پی جواب آن هستیم این است که جایگاه محیط زیست در قانون اساسی افغانستان کجاست و آیا قانون اساسی افغانستان از حق دسترسی افغانها به محیط زیست سالم حمایت کرده یا خیر؟ از سال ۱۹۷۰ میلادی مسئله محیط زیست شامل بحث های حقوق اساسی و قانون اساسی شد و کشور ها در پی دسته بندی آن از جمله حقوق اساسی انسان، شدند. در برخی از کشور ها بعضی از دریا ها کاملاّ آلوده شده و گونه های مختلف حیاتی را نابوده کرده است. تلاقی رشته کوه های البرز و زاگرس و قرار گرفتن مبدأ رشته کوه های مرکزی ایران در آذربایجان شرقی همراه با برخورداری آن از تأثیر چهار اقلیم، تنوع و غنای زیادی را در ساختار گیاهی و جانوری آن فراهم کرده است.

در این مورد لازم است تا حقوق محیط زیست منحیث یک شاخهی جدید در دانشگاه ها تدریس و قضات متخصص در این رشته آموزش ببینند. هر گونه غفلت در این مورد سبب نقض گسترده حقوق اساسی شهرندان و شیوع امراض مختلف چون امراض تنفسی، انواع سرطان ها و… جنگل های بارانی معتدل یعنی جنگل هایی که دمای آن ها از جنگل های بارانی گرمسیری متعادل تر و خنک تر است.

جنگل های راش در شمال و جنگلهای مانگرو در جنوب ایران كه به كشور ما جایگاهی ویژه و نادر می بخشد. نمایندگان لویه جرگه باید برای قوهی مقننه دست باز بدهند تا موارد مختلف مربوط به محیط زیست را تقنین نموده و برای آن قانون اختصاصی به تصویب برسانند. بدون شک این یک قدم بزرگ در راستای حفاظت از محیط زیست و دسترسی سالم به آن است ولی به هیچ وجه کافی نیست چون دسترسی به محیط زیست سالم و آب آشامیدنی و سایر موارد مربوط به محیط زیست از جمله حقوق اساسی شهروندان افغانستان به شمار نمیرود. رسانهها و دولت باهم میتوانند برنامه های آگاهیدهی و کمپاین را به راه بیندازند و راههای بدیل و کم تر آلاینده و استفاده سالم از منابع طبیعی را نشان دهند.

در آن زمان یکی از اقوام محلی بهنام قوم «بوبکها» با ۳۰۰ خانوار در آنجا زندگی میکردند، دولت وقت تصمیم گرفت که این اقوام را از دل جنگل پسته بادغیس بیرون کند و با دادن زمینهای بدیل برای آنها در مناطقی از هرات و یا بادغیس سرپناه ایجاد کند که با کودتای ۷ ثور، این روند ناکام ماند. در این راستا دولت افغانستان میتواند در زمان تعدیل قانون اساسی از تجربههای سایر کشورها که در این راستا پیش قدم بوده اند، استفاده کند.

آنان باید به تقویت میکانیسم حقوق اساسی شهروندان افغانستان بپردازند تا همه بتوانند از حقوق اساسی خود منجمله حق دسترسی به آب آشامیدنی و حق دسترسی به محیط سالم و پاک برخوردار باشند. حفاظت از محیط زیست در کشورهای اسلامی از پشتوانه دینی نیز برخوردار است زیرا متون مختلف دینی به اهمیت محیط زیست، آب و تنوع گیاهی و حیاتی اشاره میکند. گرچه این سه نهاد نمیتواند جای محکمه قانون اساسی را در حفظ و تقویت حقوق اساسی، مخصوصاً حقوق محیط زیست بگیرند اما تا اندازهی بصورت عملی میتوانند، موثر باشند.

گرچه اقداماتی چون اعلان کردن چند منطقه به عنوان پارک ملی و ساحه حفاظت شده از جمله کارهای مثبت است، اما این مناطق حفاظت شده و پارکهای ملی باید گسترش یابد و جنگلات نورستان، کنر، خوست وسایر مناطق افغانستان را شامل گردد. باید توجه داشت که در اثر چرای دام میزان رشد درختان جنگلی کاهش میا بد .در آ مد چوبی جنگل را د ر طول یک سال با عوا ید علوفه همان جنگل را د ر آن مدت مقایسه شود در بیشتر موارید بر تری مالی جنگل به ثبوت میرسد.ممکن است بعضی اوقات جنگل از نظر تولید درآمد نقدی بر تغذیه دام افزونی نشان ندهد اما منع چرای دام ضروری است.

محکمه قانون اساسی در حفظ، تقویت و تطبیق حقوق اساسی شهروندان کشور نقش مهمی دارد ولی جایگاه چنین نهادی در قانون اساسی خالی است، پس نهادهای دیگر چون کمیسیون نظارت بر تطبیق قانون اساسی، کمیسیون مستقل حقوق بشر و جامعه مدنی میتوانند بالای دولت فشار وارد کنند تا درین زمینه کار بیشتری انجام دهند. جنگلها بر اساس خصوصیات گوناگونی دسته بندی شدهاند. نمایندگان مردم افغانستان در لویه جرگهی تعدیل قانون اساسی در آینده نباید حق دسترسی به محیط زیست و دسته بندی آن را از جمله حقوق اساسی؛ از چشم بیندازند.

دیدگاهتان را بنویسید